3 Yaş Sendromu, Nasıl Başa Çıkılır?

Bu yaş aralığındaki çocuk, artık bebek değildir ama henüz büyük de sayılmaz. Konuşur, yürür, sorar, kendi kararını vermek ister. Ancak bu istek ile kapasitesi her zaman örtüşmez. Zihni hızla gelişir ama duygularını kontrol etmekte zorlanır. Bu dengesizlik, gündelik hayatına da yansır. 3 yaş sendromu, çocuğun kendi kimliğini fark etmeye başladığı ve buna sıkça “hayır” diyerek tepki verdiği bir dönemdir.Bir gün uyandığında her şeye “tamam” der, ertesi sabah aynı çocuk bağırır, ağlar ya da hiçbir tepki vermez. Yetişkinler bu ani değişimlere anlam vermekte zorlanabilir. Fakat çocuk için bu gelgitler normaldir. Duygular büyürken, davranışlar da onun peşinden sürüklenir. Her şey içten gelir; düşünülerek değil, hissedilerek yaşanır. İzmir Gaziemir anaokulları, 3 yaş sendromu dönemindeki çocuklara anlayışla yaklaşan ve bireysel farklılıkları göz önünde bulunduran yapısıyla öne çıkar.

Çocuk bu dönemde hem kendini keşfeder hem çevresini tartar. Ne yapınca ne olacağını gözlemler. Kuralları test eder. Sınırları zorlarken aslında onları anlamaya çalışır. Bu yüzden her “hayır” bir isyan değil, çoğu zaman bir arayıştır.

Bu yaş dönemini anlamaya çalışmak, çocuğun gözünden dünyaya bakmayı gerektirir. Zorlayıcı olsa da bu değişim dönemi geçicidir. Duygular oturdukça davranışlar da yavaş yavaş dengelenir.

En Çok Karşılaşılan Sendromlar Neler?

3–6 yaş arası, çocuğun kendini tanıdığı, dış dünyayla ilişkisini kurmaya çalıştığı bir dönemdir. Bu yaş aralığında görülen duygusal dalgalanmalar, zaman zaman sendrom olarak tanımlanır. Aslında bu kavramlar, çocuğun geçirdiği gelişim evrelerinin doğal birer parçasıdır. Ancak davranışlar yoğun ve yorucu hale geldiğinde, hem aile hem öğretmen için bu süreç açıklama gerektirir.

İlk akla gelen dönem 3 yaş sendromudur. Çocuk artık kendi varlığının farkındadır. “Ben” demeye başlar ama sınırlarını tam olarak çizemez. Her şeye karşı çıkar gibi görünür. En sık duyulan kelime “hayır” olur. Bu dönemde inatlaşma, ağlama krizleri, kendi başına karar alma isteği gibi davranışlar görülür. Bu zıtlaşma, bir çatışma değil, benliğin filizlenmesidir.

4 yaş ile birlikte çocuk sosyal ortamlara daha açıktır. Konuşmaları çoğalır, hayal gücü gelişir. Ancak duygularını yönetme becerisi hâlâ tam gelişmediği için bazı davranışlar kontrolsüz olabilir. Çocuk aynı anda hem öfkeli hem sevecen olabilir. Duygular hızlı değişir. Kimi zaman “ben büyüdüm” der, kimi zaman yeniden küçük gibi davranır.

5 ve 6 yaş döneminde ise çocuk artık kurallarla daha fazla karşılaşır. Anaokulundaki düzen, arkadaş ilişkileri ve grup içi sorumluluklar çocuğun davranışlarını şekillendirmeye başlar. Bu yaşta çocuklar daha çok sorgular, neden-sonuç ilişkisi kurmaya başlar. Fakat duygusal olgunluk her zaman düşünsel gelişimi yakalayamayabilir. Hâlâ kolayca kırılır, hayal kırıklığını sert tepkilerle gösterebilir.

Bu yaş dönemindeki her dalgalanma bir bozukluk değildir. Tam aksine, büyümenin içinden geçen geçici dalgalardır. Gaziemir anaokulları, bu tür davranışları problem gibi görmek yerine, çocuğun gelişimsel süreci olarak kabul eden yapılarıyla çocukları daha iyi anlamaya alan açıyor.

3 Yaş Sendromuyla Nasıl Başa Çıkılır?

Çocuk bir değişimden geçerken en çok neye ihtiyaç duyar? Duygularının fark edilmesine. Kızdığında yargılanmadan, ağladığında utanmadan, inatla direndiğinde bastırılmadan yanında kalınmasına. Bu noktada hem evdeki ebeveyn hem de okulda öğretmen, çocuğun en temel güven kaynaklarıdır. Güven sadece sevgiyle değil, tutarlılıkla da beslenir. İlk olarak çocuk duygusunun görülmesini ister. “Ağlama” demek yerine “şu an zorlandığını anlıyorum” cümlesi, çocuğun anlaşıldığını hissetmesini sağlar. Bu yaklaşım onu hemen sakinleştirmeyebilir ama yalnız olmadığını hatırlatır. Sabırlı olmak, sadece sessiz kalmak değildir. O anı onunla birlikte taşımaktır.

Öğretmenler içinse sınıf ortamında bu dengeyi kurmak daha zordur. Ancak mümkün. Her çocuğun farklı bir tepkisi olabilir. Kimisi arkadaşına bağırır, kimisi içine kapanır. Standart bir yöntemle yaklaşmak işe yaramaz. Öğretmenin sesi, yüz ifadesi ve sabrı, çocuğun tepkisinin yönünü değiştirir. Sessiz kalan bir çocukla göz teması kurmak bile çok şey ifade eder.

Evde de okulda da en önemli şey, yetişkinin kararlı ama anlayışlı bir tutum sergilemesidir. Kurallar net olur ama esneklik de kaybolmaz. Çocuğun sınır ihtiyacı bastırılmaz ama duygusu da yok sayılmaz. Çünkü her davranışın arkasında anlaşılmayı bekleyen bir his vardır.