Anaokulunda Kurallara Uymayan Çocuklar

Sınıf içinde hep aynı çocuk uyarı alıyorsa, gözler ona çevriliyorsa, bir süre sonra etiket yapışmaya başlıyor: “Söz dinlemiyor.” Oysa bir çocuğun kurala uymaması, her zaman bilinçli bir başkaldırı anlamına gelmiyor. Bazen anlatamadığı bir duygu, bazen ifade bulamayan bir ihtiyaç olarak ortaya çıkabiliyor. Ailelere genelde anaokulunda kurallara uymayan çocuklar adı altında problem dile gelebiliyor. Ancak aslında çocukların anlatmak istediği bastırdıkları duyguları yatıyor. 

Kurallar çocuklar için görünmez duvarlar gibi. Kimisi o duvara yaklaşmadan duruyor, kimisi ise duvara çarparak sınırı hissediyor. Bazı çocuk için ses tonunuz yeterli olurken, bazıları bir davranışı defalarca tekrar edebiliyor. Bu fark, yalnızca mizaçla açıklanmıyor.

Öğretmenin yaklaşımı, kuralların nasıl tanıtıldığı ve çocuğun gün içinde yaşadığı duygular bu süreci etkiliyor. Kural ihlali görünen bir davranış, çoğu zaman görülme isteği, anlaşılma arzusu ya da güvende hissetme ihtiyacını gösterebiliyor.

İzmir'deki en iyi anaokulları içinde bireysel farklılıklara dikkat eden, çocuğu yargılamadan dinlemeyi bilen bir tutum bu gibi durumların tekrarlamasını engelleyebiliyor.

Davranışın Altında Ne Yatıyor Olabilir?

Kurallara uymayan bir çocuk sınıfın akışını bozabiliyor, diğer çocukları etkileyebiliyor. Ancak dışarıdan görünen şey her zaman davranışın gerçek nedeni olmuyor. Çoğu zaman altında anlaşılmamış bir duygu ya da fark edilmemiş bir ihtiyaç bulunabiliyor.

Bazı çocuklar dikkat çekmek için değil, gerçekten ilgilenilmediğini hissettiği için kuralları zorlayabiliyor. Kimisi evde yaşadığı bir değişimi okul ortamına taşıyabiliyor. Yeni bir kardeş, taşınma, bir yakının yokluğu gibi şeyler küçük bir çocuğun davranışını sessizce değiştirebiliyor.

Yapılan uyarılar etkili olmuyorsa, çocuk sadece duyulmuyor olabilir. Yetişkinin sesiyle değil, tutumuyla temas arıyor olabilir. Kimi zaman oyuncak paylaşılmaz, kimi zaman sıra beklenmez. Bu anlarda asıl soru şu olabilir: “Neyi anlatmaya çalışıyor?”

Öğretmen, çocuğun bu sessiz anlatımını fark ettiğinde bazı şeyler kendiliğinden değişebiliyor. Gaziemir anaokulları içinde Wonderkids, çocukların davranışlarını düzeltmek yerine önce onları dinleyen eğitmenler var. Sınıfta koşan, ağlayan ya da susan bir çocuğa yaklaşırken “neye ihtiyacı var” diye soruluyorsa, orada değişim başlamış demektir. Çünkü çocuk ancak anlaşıldığını hissettiğinde sakinleşebiliyor, anlatmaya başlıyor.

Anaokulunda Kurallara Uymayan Çocuklar İçin Ne Yapmalı?

1. Her davranışın arkasında bir neden bulunabiliyor. Çocuk sadece duygusunu anlatamıyor olabilir. Müdahale etmeden önce gözlem yapmak, davranışı daha doğru okumayı sağlayabiliyor.

2.Aynı cümle tekrarlandığında çocuk artık duymamaya başlıyor. Yüz ifadesiyle, ses tonuyla ya da yakın durarak kurulan temas, kelimelerden daha etkili olabiliyor.

3. "Yaramaz", "inatçı" ya da "zor çocuk" gibi ifadeler çocuğun kendine bakışını da şekillendirebiliyor. Bir davranış geçici olabilirken, etiket kalıcı izler bırakabiliyor.

4.“Çünkü böyle dedim” ifadesi çocuk için yeterli olmuyor. Basit bir gerekçe bile, kuralla ilişki kurmasına yardımcı olabiliyor.

5. Kurallara tam uyum sağlamasa bile gösterdiği çaba görüldüğünde çocuk kendini daha güvende hissedebiliyor. Bu da davranışını yumuşatabiliyor.

6. Kuralı çiğneyen bir çocuk sadece dikkat çekmeye çalışmıyor olabilir. Bazen duyulmadığını düşündüğü için davranışı büyütebiliyor.

7. Sürekli uyarı duyulan bir ortamda çocuk kendini tekrar eden bir düzene sıkışmış hissedebiliyor. Sözün tonu, yaklaşımın şekli ve öğretmenin tutumu davranışı etkileyebiliyor.